|
|
|
| SBOV III | Partners | Contact | ||||||||||||||||||||||||||
|
 |
B-project: Lokale efficiëntie (2011) Binnen haar streven naar een meer slagkrachtige overheid (ViA Pact 2020 doelstellingen), die op de eerste plaats ten dienste staat van burgers en bedrijven, besteedt de Vlaamse Regering (in het regeerakkoord en in de beleidsnota Binnenlands Bestuur 2009-2014) onder meer aandacht aan sterkere en verantwoordelijke lokale besturen. Zo zal, door de geplande vereenvoudiging van de intermediaire bestuurlagen als onderdeel van een interne Vlaamse staatshervorming, de bestuurskracht van de lokale besturen in de komende jaren versterkt worden. Toch ontsnappen ook de lokale besturen niet aan de gevolgen van de economische crisis en teruglopende ontvangsten. In haar beleidsnota Binnenlands Bestuur 2009-2014 geeft de Vlaamse Regering aan dat er de komende jaren geen beleidsruimte is voor belangrijke financiële stimuli, met als gevolg dat de lokale besturen zelf in volle verantwoordelijkheid zullen moeten werken aan hun efficiëntie om met minder middelen een beter bestuur en betere dienstverlening tot stand te brengen. Verbetering van de zuinigheid, de efficiëntie en de effectiviteit binnen de lokalen besturen zijn met andere woorden belangrijke aspecten in de hedendaagse publieke sector, en lokale overheden worden hier steeds meer op afgerekend. Overheden moeten een duidelijke en transparante verantwoording afleggen over wat zij doen met de beschikbare financiële middelen. De beleids- en beheersrapporten moeten een belangrijke rol spelen in dit traject naar een verbetering van de efficiëntie, de effectiviteit en de zuinigheid binnen de besturen. Het uitvoeringsbesluit van de Vlaamse Regering (juni 2010) betreffende de beleids- en beheerscyclus (BBC) tracht hieraan tegemoet te komen door aan de lokale besturen een aangepast instrumentarium ter beschikking te stellen dat zowel hun beleid als hun beheer adequaat kan ondersteunen. Bovendien kunnen op basis van heldere budgettaire en beleidsrelevante gegevens, en de koppeling van deze financiële en niet-financiële informatie, de nodige data van de lokale besturen op een consistente en periodieke wijze in kaart gebracht worden. Dit laat toe om de prestaties van de lokale besturen te meten en te evalueren, en het biedt bovendien de mogelijkheid aan de besturen om hun prestaties te verbeteren en te vergelijken, zowel in tijd als in ruimte (i.e. ten opzichte van gelijkaardige lokale overheden). De focus van het project ‘Lokale efficiëntie’ ligt op de Vlaamse gemeenten. Het project exploreert -op basis van literatuurstudie en case studies van buitenlandse ervaringen- hoe de lokale efficiëntie systematisch gemeten en beoordeeld kan worden, en welke instrumenten waardevol zijn om periodieke efficiëntie-evaluaties in lokale besturen mogelijk te maken. Deze uitkomsten zijn niet enkel nuttig voor de gemeenten, onder meer om hun performantie te kunnen vergelijken met gelijkaardige lokale besturen en in de tijd. Eveneens zijn ze zinvol voor de Vlaamse overheid om zowel algemeen als per beleidsdomein de beleidsprocessen beter af te stemmen op de lokale besturen, het beleid beter te sturen, subsidiëringsbeslissingen te nemen, toezicht te houden, enz.
Om op bovenstaande onderzoeksvragen een antwoord te geven, onderscheiden we volgende deelstudies: Deelstudie 1: Efficiëntie meten in lokale besturen Om de performantie van lokale besturen te kunnen monitoren en beoordelen, is het noodzakelijk een inzicht te krijgen in de efficiëntie en effectiviteit van de lokale overheidswerking. Daarenboven is het, gegeven de lopende initiatieven om de doelmatigheid van lokale besturen te versterken, essentieel om ook daadwerkelijk na te kunnen gaan of de efficiëntie al dan niet gestegen is als gevolg van deze hervormingen. Het systematisch en periodiek meten van gemeentelijke performantie is met andere woorden van groot belang. Daarbij dient aandacht besteed te worden aan zowel het kwantitatieve als het kwalitatieve aspect van de dienstverlening. Deze deelstudie heeft tot doel te onderzoeken, op basis van literatuurstudie en buitenlandse ervaringen, hoe efficiëntiemetingen voor gemeenten op een systematische en periodieke manier kunnen plaatsvinden. Hierbij wordt aangegeven via welke meetbenaderingen en -technieken waardevolle uitspraken gedaan kunnen worden over de efficiëntie en performantie binnen de lokale besturen en welke data door de gemeenten dienen gegenereerd te worden om deze efficiëntiemetingen mogelijk te maken Valorisatie: In het SBOV-rapport “efficiëntie meten in de publieke sector: meetmethodologieën en toepassingen op lokale besturen” worden de verschillende methoden en technieken beschreven die gebruikt worden om de efficiëntie van (publieke) organisaties en entiteiten te meten en met elkaar te vergelijken. Deze technieken kunnen opgedeeld worden in enerzijds gedeeltelijke efficiëntiemetingen met behulp van een set van prestatie-indicatoren, en anderzijds meer globale efficiëntiemetingen zoals parametrische en niet-parametrische grensmethoden. Daar waar in de beleidspraktijk voornamelijk efficiëntie gemeten wordt aan de hand indicatoren (wegens relatief vlot te meten, te valideren en te interpreteren), geeft toekomstagenda voor efficiëntiemetingen in de publieke sector aan dat er nog aanzienlijke ruimte voor verbeteringen aanwezig is, door te evolueren naar meer globale (maar dus ook complexere) efficiëntiemetingen (bv. adhv FDH of DEA grensmethoden). Eveneens formuleren we aandachtspunten en aanbevelingen met betrekking tot de data die door overheidsentiteiten dienen aangeleverd te worden om zulke efficiëntiemetingen mogelijk te maken. Deze studie voert dus zelf geen efficiëntiemeting uit, maar wil een opstap bieden om deze oefeningen in de toekomst mogelijk te maken. Deelstudie 2: Exploitatie van centraal platform voor lokale informatie Opdat de Vlaamse overheid op een zinvolle manier uitspraken kan doen over de performantie van de gemeentelijke dienstverlening en overheidswerking is een veelheid aan gegevens vereist over de door de gemeenten ingezette middelen en over de met deze middelen gerealiseerde prestaties (zowel in termen van kwantiteit als van kwaliteit). Op basis van indicatoren die meerdere inputs en meerdere outputs omvatten, kan vervolgens de efficiëntie van gemeenten accuraat gemeten en onderling vergeleken worden. Om dit proces van (systematische en periodieke) prestatiemetingen in Vlaanderen mogelijk te maken, zal verder geïnvesteerd dienen te worden in een centraal informatiesysteem die de gemeentelijke dataverzameling en -verwerking op een consistente wijze kan bewerkstelligen. Een exploiteerbaar dataplatform maakt het proces van centrale dataverzameling van lokale gegevens eenvoudiger, maakt de verwerking en analyse van informatie op een systematische wijze mogelijk en verhoogt de datakwaliteit. Het opzetten van een database levert tijdreeksen van lokale data en informatie op, waardoor centrale overheden de prestaties van gemeenten objectief kunnen beoordelen en vergelijken. Hierbij zijn de initiatieven zoals de portaal ‘Lokale Statistieken’ en de jaarbeelden van het Agentschap Binnenlands Bestuur (ABB) een waardevol vertrekpunt. Deze deelstudie onderzoekt hoe de lokale dataverzameling en -verwerking verbeterd kan worden door het gebruik van een centrale databank en hoe deze databank exploiteerbaar kunnen gemaakt worden zodat de centrale overheid (algemeen of voor een specifiek beleidsveld) op een objectieve en verantwoorde wijze prestatiebeoordelingen kan uitvoeren, en zinvolle uitspraken kan doen over het gevoerde beleid. Het behoort niet tot de doelstelling van deze deelstudie om zelf een prototype van databank te gaan uitwerken, evenmin om zelf een dataverzameling of -verwerking van gemeentelijke gegevens uit te voeren. Wel wil de deelstudie, op basis van de huidige stand van zaken in Vlaanderen (welke informatie wordt nu reeds centraal verzameld, welke databanken bestaan nu reeds) en op basis van literatuurstudie en buitenlandse praktijken, lessen trekken en aanbevelingen formuleren om de verzameling en verwerking van lokale data te stroomlijnen en te optimaliseren via het gebruik van een exploiteerbare, centrale databank. We leveren m.a.w. een referentiekader aan waarop de databankontwikkeling kan gebaseerd worden. Valorisatie: In het SBOV-rapport “Naar een centraal informatieplatform met lokale data: een analyse van beïnvloedende factoren en exploitatiemogelijkheden” (publicatie februari 2012) wordt dieper ingegaan op de verschillende aspecten van een centrale databank met lokale gegevens. We bespreken de verscheidene motieven om te komen tot een centrale verzameling van data vanuit de lokale overheden. Een betere en efficiëntere interbestuurlijke informatie-uitwisseling, de roep naar versterkte mogelijkheden voor verantwoording door en prestatiebeoordelingen van lokale besturen (in de tijd en tussen besturen onderling) komen hierbij sterk naar voren. Daarnaast trachten we een model te ontwikkelen van beïnvloedende factoren voor de implementatie van een centraal informatiesysteem. Elk van de beïnvloedende factoren hebben we omgezet in een concrete aanbeveling voor de Vlaamse overheid wanneer ze verder willen evolueren richting een uniek en centraal platform met lokale data. Vervolgens worden, vanuit een stand van zaken over welke cijfers en statistieken nu reeds centraal binnen de Vlaamse overheid verzameld worden en vanuit buitenlandse goede praktijken, de aan te bevelen stappen richting een centraal en exploiteerbaar informatieplatform met data van Vlaamse lokale besturen verder aangegeven. Dit moet leiden tot een interactief en gebruiksvriendelijk systeem dat het proces van lokale gegevensverzameling eenvoudiger en efficiënter maakt, de verwerking en analyse van informatie op systematische wijze mogelijk maakt en de datakwaliteit verhoogt. KU Leuven, Instituut voor de Overheid |
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
